Lente in de tuin: van sterke bodem tot sterke buitenbeleving
De Vlaamse tuin verandert. Hij moet vandaag meer aankunnen én meer betekenen: beter bestand zijn tegen droogte en hevige regen, maar tegelijk ook een plek zijn waar gezinnen kunnen ontspannen, spelen en echt buiten leven.
In dit persdossier brengt Tuinaannemer.be daarom twee actuele thema’s samen. Enerzijds is er de comeback van composteren als hefboom voor een gezonde, klimaatrobuuste bodem. Anderzijds wint de gezinstuin terrein, als plek waar buitenbeleving, avontuur en samenleven centraal staan. Twee ontwikkelingen die tonen hoe de kijk op de tuin vandaag verandert.
De comeback van composteren
Tuinexpert Michaël Wojciechowski: “Klimaatverandering zet compost op de kaart”
Composteren is in. Waar het vroeger vooral een praktische manier was om groenafval te verwerken, groeit het vandaag uit tot een basisbouwsteen voor klimaatrobuuste tuinen. Volgens Michaël Wojciechowski, bekend als expert uit het tv-programma ‘Goed Geplant’, is composteren relevanter dan ooit. “Door langere droogteperiodes, hevigere regenval en de toenemende aandacht voor circulair tuinieren staat de bodem steeds centraler. En net daar speelt compost een sleutelrol.”
De toenemende extremen in het weer zetten de Vlaamse tuin onder druk. Compost kan dan een verrassend groot verschil maken. Maar ook los van het klimaatverhaal loont het voor tuinbezitters om in een eigen compostsysteem te investeren. Tuin- en landschapsarchitect Michaël Wojciechowski legt uit: “Een bodem die verrijkt is met compost, is luchtiger en kan water beter opnemen, vasthouden en later weer afgeven. Zo krijg je een tuin die beter bestand is tegen droge en natte periodes. Het verschil met compost uit de winkel is dat je met eigen compost veel meer de kringloop in je tuin sluit. Je gebruikt wat je al hebt, en zet dat opnieuw in waar het het meeste effect heeft: in je eigen bodem.”
Dat groeiende belang van compost leeft ook steeds sterker bij tuineigenaars zelf. Volgens Wojciechowski zijn het vooral jongere generaties die composteren spontaan meenemen in hun visie op de tuin. “We merken duidelijk dat klanten vandaag meer belang hechten aan ecologische, natuurlijke en klimaatbestendige oplossingen. Waar we vroeger nog vaak de switch moesten helpen maken, is composteren nu meer en meer een vanzelfsprekend onderdeel van het plan.”
Die evolutie past binnen een bredere beweging naar circulair en toekomstgericht tuinieren. Compost sluit de kringloop in de tuin: wat eruit komt, krijgt er opnieuw een plaats. Tegelijk is het veel meer dan een duurzame reflex alleen. Compost voedt de bodem, stimuleert het bodemleven en verbetert de structuur, waardoor planten sterker wortelen en beter groeien. “Wat de fundering is voor een huis, is de bodem voor een tuin. Daar begint alles. Een gezonde bodem zorgt voor sterkere planten, een betere waterhuishouding en meer veerkracht in de tuin. Eigenlijk is compost een slimme alles-in-één-oplossing. Signalen zoals slecht groeiende planten, een bleke bladkleur of water dat blijft staan, wijzen vaak op een bodem die extra aandacht nodig heeft.”
Een wormenbak op het balkon
Composteren is bovendien niet alleen weggelegd voor grote tuinen. Ook in kleinere stadstuinen, compacte buitenruimtes of zelfs op een balkon zijn er vandaag heel wat mogelijkheden, van kleine compostbakken tot wormenbakken. Toch blijft een doordachte aanpak belangrijk. “De natuur doet niet alles vanzelf als je zomaar alles op een hoop gooit. Een goede composthoop vraagt evenwicht tussen nat en droog materiaal, voldoende verluchting en de juiste timing. En een goede composthoop stinkt trouwens niet.”
Daar ligt ook een duidelijke meerwaarde voor de professionele tuinaannemer. Die kan helpen bij de interpretatie van de bodem, het gericht verbeteren van de bodemstructuur én het kiezen van een compostsysteem op maat van het gezin en de tuin. Ook bij het juiste gebruik van compost maakt expertise een groot verschil: in borders, gazons, nieuwe aanplantingen of moestuinen speelt niet alleen de hoeveelheid, maar ook de rijpheid van de compost en het juiste moment van inwerken een belangrijke rol. Wie bijvoorbeeld te veel compost gebruikt, of onrijpe compost inwerkt, riskeert net een verstoorde bodemontwikkeling in plaats van een betere start voor de beplanting. Bovendien kan een compostoplossing vandaag perfect esthetisch geïntegreerd worden in het tuinontwerp, van strak weggewerkt tot natuurlijk ingebed in een haag of houten structuur.
Volgens Tuinaannemer.be zal compost de komende jaren alleen maar belangrijker worden, zowel in de aanleg als in het onderhoud van tuinen. Niet alleen omdat de klimaatuitdaging groter wordt, maar ook omdat tuinbezitters bewuster omgaan met hun buitenruimte en met materialen. Composteren is daarin een relatief kleine ingreep, met een grote impact. Wojciechowski vat het eenvoudig samen: “Composteer. Kleine inspanning, groot effect. Wie investeert in de bodem, legt de basis voor een gezondere en sterkere tuin op lange termijn.”
Van siertuin naar gezinstuin: buitenbeleving wint terrein
Tuinexpert Tom Pauwels: “Geef kinderen opnieuw een tuin waar iets te beleven valt”
De gezinstuin zit in de lift. Volgens Tuinaannemer.be groeit de vraag naar tuinen die niet alleen mooi ogen, maar ook echt beleefd mogen worden: om te spelen, te ontdekken, samen te eten, te ontspannen en gewoon buiten te zijn. Die verschuiving is geen toeval. We wonen dichter op elkaar en voor veel gezinnen is het minder vanzelfsprekend geworden om kinderen zomaar zelfstandig op pad te sturen. Daardoor krijgt de tuin thuis een extra rol.
“Vroeger trokken kinderen sneller gewoon naar buiten, op de fiets, naar een pleintje of een stuk groen in de buurt. Vandaag is dat voor veel gezinnen toch anders”, zegt tuinexpert en boomverzorger Tom Pauwels van Stroenk Speelnatuur. “Alles is drukker, voller, meer verhard. Dan wordt de tuin thuis belangrijker. Niet als een stukje gras achter het huis, maar als een plek waar je echt leeft. En voor mij hoeft dat geen ‘kindvriendelijke’ tuin te zijn — liever een tuin waar het hele gezin iets aan heeft, waar gespeeld, gerust, gegeten en ontdekt kan worden. Want de tendens is heel duidelijk: we willen vandaag minder in de tuin werken en er meer van genieten.”
Klassiekers zoals een trampoline of schommel blijven populair – “niks mis mee, ik heb zelf twee tienerdochters en die springen daar nog altijd op” –, maar daarnaast ontstaat steeds vaker ruimte voor iets minder voorspelbaars: een apart hoekje waar kinderen hun gang mogen gaan. “Een stuk tuin waar ze slijk mogen maken, waar ze insecten kunnen zoeken en onderzoeken, met een struik om zelf bessen te plukken, of gewoon een plek waar ze hun eigen wereld kunnen verzinnen. Want wat blijft hangen, zijn meestal niet de perfect aangelegde stukken. Wel dat je in de tuin een kamp kon bouwen, pieren mocht opgraven of met vuile knieën weer binnenkwam. Kinderen hoeven niet in een decor te spelen. Ze willen voelen, proberen, klimmen, ontdekken. Daar mag wat meer vertrouwen in zitten, dat soort vrijheid maakt een tuin net zo waardevol.”
Een boom speelt daarin volgens Pauwels vaak een hoofdrol. “Ik breek altijd graag een lans voor een boom in de tuin. Een goeie boom is schaduw, verkoeling en seizoensbeleving, maar ook gewoon avontuur. Kinderen ontdekken dat vandaag vaak opnieuw op groene schoolpleinen – en dan willen ze thuis net hetzelfde. Aan ouders om niet een boom met een rechte stam te kiezen, maar een ‘specialleke’ met veel vertakkingen onderaan (lacht).”
Net daar ligt ook de meerwaarde van een professionele tuinaannemer. Die helpt om losse ideeën – een boom, een terras, schaduw, een avontuurlijk hoekje – samen te brengen in één sterk geheel. Zo groeit een tuin niet uit tot een verzameling aparte elementen, maar tot een plek die klopt en mee evolueert met het gezin. “Planten die terugkomen, zichtlijnen die kloppen, plekken die in elkaar overlopen. Dat voel je meteen in hoe een tuin beleefd wordt. En je hoeft dat niet in één keer uit te voeren, een goed ontwerp kan perfect in fases groeien. Een goed ontwerp maak je ook samen. Durf dus gerust mee participeren met je tuinaannemer en ga zeker ook eens mee naar een kwekerij, heel inspirerend.”
Voor gezinnen die deze lente één slimme keuze willen maken, is Pauwels’ oproep eenvoudig: durf wat meer avontuur toe te laten in de tuin. “Je hoeft niet alles volledig onder controle te houden. Juist als er iets mag ontstaan, wordt een tuin interessant. Laat kinderen kampen bouwen, ontdekken, vuil worden, buiten spelen tot het donker wordt. Daar komen de mooiste herinneringen uit voort. En een warme oproep voor iedereen: ga meer naar buiten én laat dan je telefoon binnen. Anders gaat er een groot deel van de beleving verloren.”
Over tuinaannemer.be
Het Tuinaannemereffect is een campagne van VLAM om de diensten van de tuinaannemer te promoten. Een professionele tuinaannemer weet raad met de talrijke uitdagingen die bij een tuin komen kijken. Bovendien is hij als expert op het gebied van plantenkeuze, watergift en verharding ook de geknipte persoon om advies te geven. Meer info en een overzicht van alle tuinaannemers in je buurt: www.tuinaannemer.be.
Voor meer info
VLAM I Hartwig Moyaert (Promotiemanager Sierteelt) I hartwig.moyaert@vlam.be I +32 470 65 71 76
RCA I Yannick Speelmans I yannick.speelmans@rca.be I +32 497 66 08 86 I www.rcapr.be
